Vojevanje vojvode Bojovića - Iz klupe na bojište

3 Ivanjica 1876. godine – vojnički logor i zbegovi sa granice na Javoru Ivanjica 1876. godine – vojnički logor i zbegovi sa granice na Javoru

Bojović je u 18. godini prekinuo školovanje u Artiljerijskoj školi da bi učestvovao u srpsko-turskim ratovima 1876-1878. godine, kao i trojica njegove braće. Bekstvo od turskog zuluma sa ognjišta u neoslobođenom delu Starog Vlaha, preko granice na Javoru, u ivanjičko selo Radaljevo, na desnoj obali Moravice - donelo je slobodu osmočlanoj porodici Bojovića, ali su ih tamo čekale nove muke i nevolje, težak i trnovit put.

IZ KLUPE NA BOJIŠTE

„Slobodan, ali bez imovine, uz skromnu platicu u sreskom načelstvu u Ivanjici, živeo je Peruta sa porodicom i zlopatio se“ - napisao je u svojoj kratkoj biografiji vojvoda Petar Bojović.

Bistrinom i znanjem Petar se rano počeo izdvajati od druge dece, a najviše zanimanja pokazivao je za istoriju i geografiju. Tražio je od starijih da mu kazuju junačke pesme ili da pevaju uz gusle, a na putu do škole sustizao je rabadžije i kiridžije, da od njih uzgred sasluša neku junačku pesmu ili priču iz naroda. Imao je sve osobine koje krase decu gorštaka – bistrinu, hitrinu uma i duha.

Posle četiri godine osnovne škole u Ivanjici, Petar prelazi u užičku gimnaziju, a već sledeće godine odlazi u Beograd, gde su mogućnosti za ispoljavanje njegove darovitost bile mnogo veće.

GORŠTAČKA UPORNOST

Nova sredina nije se baš lako otvarala pred starovlaškim gorštakom. Uz velika iskušenja, samo jaki i uporni su opstajali. Kao dete siromašnih roditelja primao je skromnu pomoć od Odbora za prosvetna pitanja Srbije, ali i dodatno zarađivao za život i školovanje, poslužujući kod kafedžija i trgovaca, pomažući kod zanatlija, seleći se od jedne do druge gazdarice. U memljivim sobama Beograda često je oživljavao slike iz zavičaja i s tugom je primao svaki dinar od majke, znajući da se ukućani odriču mnogo čega i odvajaju od usta.

Vojnu karijeru Bojović je počeo 6. oktobra 1875. godine, pošto je pet razreda gimnazije završio sa odličnim uspehom i bez prijemnog ispita upisao se u Artiljerijsku školu (koja je kasnije prerasla u Vojnu akademiju).

Poručnik Petar Bojović, u Parizu 1887. godinePoručnik Petar Bojović, u Parizu 1887. godine

Godine su to velikog nacionalnog zanosa, uz želje i težnje za oslobođenje od Turaka. To su godine kada su sve češće bivale čarke na srpsko-turskoj granici, ali i spremale bune srpskog življa u Staroj Srbiji, Bosni i Hercegovini, gde su Turci vršili teror. Srbija je ulagala velike napore i rastakala snagu da sačuva svoju teško stečenu državu i i da oslobodi delove srpskog naroda ispod tuđina.

Bojović je morao u svojoj 18. godini prekinuti školovanje u vojnoj školi da bi učestvovao u Srpsko-turskom ratu 1876. godine. Najpre je bio u štabu Vrhovne komande, a zatim u bateriji na dužnosti podoficira. U ovom ratu su, kako navodi Miloš J. Kaličanin, učestovovala i trojica Petrove braće – Luka, đak Artiljerijske škole, Jevrem je prekinuo školovanje na Duhovnoj akademiji u Moskvi i bio u intendaturi, a najstariji Jovan, bio je na Javoru, kao borac, gde je ranjen i ostao invalid. U drugom ratu protiv Osmanskog carstva (1878.), Petar je bio u bateriji na dužnosti podoficira.

UČENJE I ISKUSTAVA

Ovim oslobodilačkim ratovima Srbija je stekla državnu nezavisnost, matici su pripojene teritorija na jugu i jugostoku, ali su u delovima Stare Srbije, u zavičaju Bojovića , ostale carinarnice i karaule, granica koja je razdvajala isti narod...

Posle rata, Bojović je nastavio školovanje i 1880. godine završava Artiljerijsku školu, kao prvi u rangu. Službujući u više jedinica i komandi, nastavlja da usavršava vojna znanja. I ubrzo, opet rat - Srpsko-bugarski 1885. godine. Bojović se, kako pišu istoričari, istakao ličnom hrabrošću u borbama na Vrapči, Slivnici, u Dragomanskom tesnacu, kod Caribroda i Pirota. Tada je , kao poručnik, bio na dužnosti načelnika štaba Šumadijske divizije.

Vredno učeći i pripremajući se za generalštabnu struku, Bojović je godinu dana proveo u Francuskoj, radi upoznavanja njihove konjice, ali i učenja jezika. Na služba u trupi i štabovima, Bojović objavljuje prevode, piše članke, analizira ratna iskustva, učestvuje na vežbama i manevrima gde dobija dobre ocene, prenosi iskustva mlađim oficirima. Početkom juna 1893. godine položio je majorski ispit pred komisijom kojom je predsedavao pukovnik Radomir Putnik.

(Nastaviće se)


PONOSAN NA POREKLO

Petar Bojović se nikada nije zastideo svojih siromašnih roditelja, prtenih čakšira, kuće sa otvorenim ognjištem. ..Ni kao gimnazijalac i vojni pitomac, ni kao komandir konjičkog voda. a ni kasnije kao komandant divizije, general i vojvoda. Naprotiv, često je u razgovoru, nekako ponosito, gorštački, s toplinom i ljubavlju, pričao o svom poreklu...

IDITE HRABRO U BOJ!

„Spremajući Vas domovini na branik, ljubav vam majčina daje blagoslov.

Svemogući tvorac, deco, neka vam bude u pomoći.

Neka vas svojom ličnom desnicom od svake opasnosti zakrili, da u junačkoj borbi dušmanina pobedite, da ugljetenu braću iz ropstva oslobodite, da na Kosovu izgubljeno carstvo povratite, da potamnelu srpsku zastavu i slavu s novim sjajem na negdašnju visinu podignete, te da pradedovski zavet dostojno ispunite i da domovinu kao vrli sinci poslužite.

Idite hrabro u boj, moja nado i radosti, moja diko i ponose, majčini vide – majčin će vas blagoslov svuda pratiti...“

(Blagoslov majke Rade Bojović četvorici sinova, koji su pošli u rat 1876-78. godine)

Autor: Dragoljub Gagričić

Oznake: info vojvoda petar bojović dragoljub gagričić