Zavičajni muzej

Novovaroška biblioteka "Jovan Tomić" i Zavičajni muzej

Zavičajni muzej u Novoj Varoši otvoren je 1. novembra 2012. godine povodom obeležavanja stogodisnjice oslobodjenja novovaroškog kraja od turske vlasti. Nalazi se u zgradi koja je izgradjena 1909. godine za potrebe Sjenickog okruznog načelstva. Muzejska zbirka ima 240 originalnih eksponata i tri replike originala: Pečat kneza Strojimira iz IX veka, sablju kneza Mihaila Raskovica iz 1516. godine i oficirsku sablju generala Franje Zaha, komandanta Javorske vojske u Srpsko-turskom ratu 1876-1878. godine Muzejska zbirka prati vreme od neolita do kraja Prvog svetskog rata i rasporedjena je u 4 odeljenja: arheološko, etnoločko, istorijsko odeljenje i odeljenje istorije umetnosti.

Zavičajni muzej u Novoj Varoši otvoren je 1. novembra 2012. godine, kao odeljenje Narodnog muzeja Užice, povodom obeležavanja stogodisnjice oslobodjenja novovaroškog kraja od turske vlasti.

Nalazi se u zgradi koja je izgradjena 1909. godine za potrebe Sjenickog okruznog načelstva (mutesarfiluka), a varoške kajmakamije. Objekat je gradjen u preplitanju tradicionalnog islamskog i modernog evropskog arhitektonskog stila, pa ostavlja utisak prijatne skladnosti, lepote i dominacije u odnosu na druge gradjevine u čarsiji onog vremena, a i danas. U njoj su tada bile smeštene mnoge turske ustanove, sresko nacelstvo, turski sud, turski sreski javni tužilac, poreska uprava... Danas se u njoj nalazi novovaroška Biblioteka i Zavičajni muzej Nova Varoš.

Muzejska zbirka ima 240 originalnih eksponata i samo tri replike originala:

1. Pečat kneza Strojimira iz IX veka, koji predstavlja najstariji materijalni dokaz o postojanju srpske države na Balkanskom poluostrvu. Na pečatu, izradjenom od zlata grckim pismom piše: "Bože, pomozi Strojimiru". Original pecata se nalazi u Istorijskom muzeju Srbije.

2. Sablja kneza Mihaila Raskovica iz 1516. godine. Original sablje se nalazi u Vojnom muzeju u Beogradu.

Raškovići su stara vlastelinska porodica ovog kraja i imaju veliki značaj u njegovom privrednom, kulturnom i duhovnom razvoju, a dali su veliki doprinos u težnji srpskog naroda sa ovog podrucja da se oslobodi od turske vlasti. Takodje su uticali da proces islamizacije srpskog naroda bude manji, u onoj meri u kojoj je to bilo moguce. Njihovi potomcu su potonja porodica Kalaitović.

Sablja kneza Mihaila Raskovica iz 1516. godine

Sablja kneza Mihaila Raskovica iz 1516. godine

Sablja kneza Mihaila Raskovica iz 1516. godine

3. Oficirska sablja generala Franje Zaha, komandanta Javorske vojske u Srpsko-turskom ratu 1876-1878. godine. Oslobodjenje Raške oblasti u ovom ratu bilo je od velikog značaja.Najznačajnijom, Javorskom bitkom, komandovao je general Zah, koji je na Kalipolje poslao glavninu srpske vojske. Original sablje se nalazi u Istorijskom muzeju u Beogradu.

Muzejska zbirka prati vreme od neolita do kraja Prvog svetskog rata i rasporedjena je u 4 odeljenja: arheološko, etnoločko, istorijsko odeljenje i odeljenje istorije umetnosti.

Arheološko odeljenje

Etnološko odeljenje

Stare seoske i gradske kuće u novovaroškom kraju; Način odevanja gradskog i seoskog srpskog i muslimanskog stanovništva; Predmeti materijalni kulture korišćeni u novovaroškim kućama.

Odeljenje istorije umetnosti 

Istorijsko odeljenje

Jatagani - belošapac i crnošapac; Puška "Tančica" ili "Arnautka", radjena u Prizrenu u XVII-XIX vek

Geografsko područje Starog Vlaha, gde je nastala prva srpska država - Raška. Prva srpska dinastija bili su Vlastimirovići, a posle njih Nemanjići.

Nemanjići, rodonačelnici prve srpske države:

1371. godina, Prodor Turaka na Balkansko poluostrvo i Bitka na Marici; Smrt Uroša Nejakog, poslednjeg vladara iz dinastije Nemanjića; Na čelo srpske države dolazi Lazar Hrebeljanovic, koji uzima skromnu titulu kneza i premešta prestonicu srpske države iz Rasa u Kruševac

Srpska vlastela i porodični grbovi

Despot Stefan Lazarević, sin cara Lazara i carice Milice, trostruku turski vazal, zaslužan za razvoj rudarstva, kovanje novca i izgradnju puteva u srednjovekovnoj Srbiji.

Muzej priredjuje nekoliko izložbi tokom godine i očekuje proširenje i na desno krilo prizemlja zgrade, gde bi trebalo da budu izloženi eksponati iz perioda Drugog svetskog rata, zatim eksponati koji govore o razvoju prosvete, kulture i sporta u Novoj Varoši.

Muzej će uzeti učešće i u obeležavanju stogodišnjice Prvog svetskog rata, veličanstvenom izložbom o životu i delu vojvode Petra Bojovića, Načelnika generalštaba Prve armije zaslužnog sto je taj rat trajao godinu dana kraće. Autor izlozbe je Radoje Bojović, savetnik Narodnog muzeja u Čacku.

Vojvoda Petar Bojović je najznačajnija istorijska ličnost novovaroškog kraja. Rodjen je 16. jula 1858. godine u selu Misevići. Bio je školovani oficir i izuzetan vojni strateg, a za pokazanu hrabrost i vojničku mudrost tokom Prvog svetskog rata, 1918. godine od regenta Aleksandra dobija čin vojvode.

Pozivamo Vas da postanete saradnici Muzeja, darivanjem pisanih i materijalnih istorijskih i izvora kulturnog nasledja i nematerijalnih kazivanja vezanih za prošlost novovaroškog kraja, koji postoje u kućama, a koji bi pomogli da se što bolje rekonstruiše prošlost Nove Varoši.

Oznake: zavičajni muzej